Pijpenstelen 19e eeuw
Kleipijp (lade10FM15)
Stukje pijpensteel met bijzondere tekst: GARIBALDI
met een kanon/en ITALII.
Gouda. 2e helft 19e eeuw.
Pijpenmaker: onbekend
Vindplaats: Gouda/omgeving
De Italiaanse vrijheidsstrijder Giuseppe Garibaldi vocht in de negentiende eeuw voor een Italiaanse eenheidsstaat. De massamedia bezorgden hem de reputatie van een halve heilige. Toch werden Garibaldi’s idealen nooit werkelijkheid. Zijn coalitiegenoten hadden hele andere belangen.
Een van de Goudse pijpenmakers vond het blijkbaar interessant genoeg om een kleipijp aan deze volksheld te wijden. Helaas is alleen een pijpensteeltje met tekst en een deel van een kanon gevonden.
Kleipijp Krulpijp. (Lade38FM86)Stukje pijpensteel bewerkt. Op de steel M.HEERKENS Gouda. Ca. 1850.
Pijpenmaker: M.Heerkens. Vindplaats: Gouda/omgeving
Kleipijp Reclamepijp (Lade38FM84)Stukje pijpensteel. Op de steel H.DUYS. en aan de andere kant .....(S)TRAAT NIJMEGE(N) Gouda. Ca. 1860-1880. Pijpenmaker: onbekend. Vindplaats: Gouda/omgeving
Deze Goudse reclamepijpensteel verwijst waarschijnlijk naar de Nijmeegse firma H. Duys, een handelsnaam die in de 19e eeuw in Nijmegen voorkwam. De firma wordt in bronnen uit de jaren 1880 genoemd als bestaand handelsadres (“in firma H. Duys te Nijmegen”). Later komt de naam terug als “N.V. Handelmaatschappij v/h fa. H. Duys”, wat wijst op een oudere handelsfirma met een langere geschiedenis.
De exacte handel van H. Duys is nog niet met zekerheid vastgesteld. Mogelijk maakte de firma deel uit van het netwerk van handelaren in koloniale goederen, zoals tabak, thee of andere producten uit Nederlands-Indië. De vermelding op een Goudse pijpensteel wijst erop dat de naam bekend genoeg was om als reclame op rookpijpen te worden aangebracht.
Kleipijp Reclamepijp (Lade38FM85) Stukje pijpensteel van Isabé. Op de steel J.L.RENIERS. en aan de andere kant (NIJM)EGEN.MARKT D N5 Gouda. Ca. 1860-1880. Pijpenmaker: onbekend. Vindplaats: Gouda/omgeving
Literatuur:
Isabé kleipijp met reclametekst J.L. Reniers – Nijmegen
Deze 19e-eeuwse kleipijp is een Isabé-model, vervaardigd in Gouda. Op de steel staat de reclametekst “J.L. Reniers”. Aan de keerzijde staat “Nijmegen Markt D N5”, een verwijzing naar de vestigingsplaats van de handelaar.
De naam verwijst naar J.L. Reniers, een Nijmeegse handelaar in koloniale waren en tabak. In het Nijmeegs adresboek van 1868/1869 staat hij vermeld aan de Markt, wijk D, huisnummer 5.
De pijp is een voorbeeld van een reclamepijp. In de tweede helft van de 19e eeuw lieten tabakshandelaren kleipijpen voorzien van hun naam en adres om reclame te maken voor hun winkel en producten. Deze pijpen werden vervaardigd door gespecialiseerde pijpenmakers en vervolgens verkocht of verspreid vanuit de tabakszaak.
Het model Isabé behoort tot de Goudse pijpvormen uit de tweede helft van de 19e eeuw. Door de combinatie van het model, de Goudse productie en het opschrift is deze pijp niet alleen een gebruiksvoorwerp, maar ook een historisch document dat de verbinding laat zien tussen de Goudse pijpenindustrie en de Nijmeegse tabakshandel.
Bronnen:
Nijmeegs adresboek 1868/1869.
J.L. Reniers was niet alleen tabakshandelaar, maar behoorde tot de gevestigde katholieke burgerij van Nijmegen. Hij staat vermeld als lid van het kerkbestuur van de H. Dominicus-parochie (Broederkerk). Dat wijst erop dat hij maatschappelijk aanzien genoot. Zijn bedrijf wordt omschreven als “Koloniale Waren en Tabak”. Dat betekent dat hij waarschijnlijk naast tabak ook producten verkocht zoals koffie, thee, specerijen en andere ingevoerde goederen die in de 19e eeuw onder koloniale waren vielen.
Kleipijp (Lade26FM2B) Zeldzaam bewerkt stuk steel met tekst: P. STOMMAN & P.G. VAN DE (R WANT).
Andere kant: (PIPE MA)NUFACTURERS IN GOUDA.
Hielmerk: L gekroond. Gouda. Ca. 1832-1840. Vindplaats: Gouda/omgeving
Pieter Stomman en Pieter Gerrit van der Want (1832–1839)
Pieter Stomman ging in 1832 een compagnonschap aan met zijn kleinzoon Pieter Gerrit van der Want, zoon van Pieter van der Want Gzn. Pieter Gerrit had in 1831 zijn gildeproef afgelegd, waarbij hij het merk Harp verkreeg. In 1832 kocht Pieter Gerrit het merk W gekroond, dat hij vervolgens overdroeg aan een broer.
In de periode waarin Pieter Gerrit samenwerkte met zijn grootvader Pieter Stomman, gebruikten zij de merken L gekroond en Harp. Uit deze periode is een bijzondere pijp bekend: een kromkop die zich in het British Museum in Londen bevindt. Bragge Collection, nr. 994. Deze pijp draagt als hielmerk L gekroond en heeft op de voorzijde van de ketel een Harp, en op de achterzijde het wapen van Gouda met een gekroond L in een parelcirkel.
Archief: Pieter Stomman
Kleipijp (lade26FM3A) Pijpensteeltje van korte isabe met naam van de Goudse pijpenmaker :
H.VANRIJST.JZ . Andere kant steel: KORTE ISABE. Schelpjes op de steel.
Gouda. 1860-1885. Pijpenmaker: Hendrik Jansz van Rijst
Vindplaats: Gouda/omgeving.
Kleipijp (lade26FM3B) Pijpensteeltje met naam van de Goudse pijpenmaker : H.VANRIJST.JZ. Merk scheepje op hiel.
Andere kant steel: KORTE IZABE. Schelpjes op de steel. Gouda. 1860-1885. Pijpenmaker: Hendrik Jansz van Rijst
Vindplaats: Gouda/omgeving.
Kleipijp (lade26FM5) Pijpensteeltje met naam van de Goudse pijpenmaker : I. DE. GIDTS.
Andere kant steel: IN GOUDA. Schelpjes op de steel. Type kleipijp: Korte Isabe? 2e helft 19e eeuw.
Pijpenmaker: Jan de Gidts Vindplaats: Gouda/omgeving.
Kleipijp (lade26FM6) Pijpensteeltjes met naam van de Goudse pijpenmaker : A.v.d.KLEYN..
Andere kant steel: IN GOUDA. Schelpjes op de steel. Type kleipijp: Korte Isabe? 1865-1889.
Pijpenmaker:Arie van der Kleijn Vindplaats: Gouda/omgeving.
Kleipijp (lade26FM7) Pijpensteeltje met naam van de Goudse pijpenmaker : H van der POOL.
Andere kant steel: IN GOUDA. Schelpjes op de steel. Type kleipijp: Korte Isabe? 1840-1870.
Pijpenmaker: Hendrik van der Pool Vindplaats: Gouda/omgeving.
Kleipijp (lade26FM8) Pijpensteeltje Lijnen met tekstveld met naam van de Goudse pijpenmaker : M:HEERKENS.
Andere kant steel: IN GOUDA. 1805-1850. Gouda. Pijpenmaker: Maarten Heerkens
Vindplaats: Gouda/omgeving.
Reclame Kleipijp (lade26FM9). Pijpensteeltje met naam van Pijpenhandelaar : D: HUBERS.
Andere kant steel: AMERSFOORT. Type kleipijp: Korte Isabe? Met schelpjes.
1875-1900. Gouda. Pijpenmaker: Firma Jan Prince & Cie. Vindplaats: Gouda/omgeving.
Opmerking: Pijp is een reclamepijp van de Tabak en Sigarenhandel van Dirk Hubers in Amersfoort
Kleipijp (lade26FM10) Pijpensteeltje met naam van de Goudse pijpenmaker : ADR(s). & F:S:SPARNAAY.
Andere kant steel: FABRYKANTEN IN GOUDA. Bloemetjes. 1840-1860. Pijpenmaker: . Firma A & F.S. Sparnaaij
Vindplaats: Gouda/omgeving.
Kleipijp (lade26FM11) Pijpensteeltje met naam van de Goudse pijpenmaker : JAN.PRINCE & Co.
Andere kant steel: KORTE IZABE. Schelpjes op de steel. Type kleipijp: Korte Isabe. 1865-1897.
Pijpenmaker: Firma Jan Prince & Cie Vindplaats: Gouda/omgeving
Kleipijp (lade26FM14) Pijpensteeltje met een deel van de naam van de Goudse pijpenmaker : (PR)INCE.
Andere kant steel: IN GOU(DA). 2e helft 19e eeuw. Pijpenmaker: Prince. Vindplaats: Gouda/omgeving
Kleipijp (lade26FM12) Pijpensteeltjes met naam van de Goudse pijpenmaker : ARIE GLAS.
Andere kant steel: IN GOUDA. Schelpjes op de steel. Type kleipijp: Korte Isabe? 1860-1875.
Pijpenmaker: Arie Glas Vindplaats: Gouda/omgeving
Kleipijp(lade26FM13) Pijpensteeltje met naam van de Goudse pijpenmaker : I.YPELAAR.
Andere kant steel: IN GOUDA. Schelpjes op de steel. Type kleipijp: Korte Isabe? 1840-1872.
Pijpenmaker: Jan IJpelaar of weduwe Vindplaats: Gouda/omgeving
Kleipijp (Lade26FM15). Stukje steel bewerkt met de tekst (OUD)E GENEVER en HULSTKAM(P's).
Ontbrekende Kop "Man met bakkebaarden (De Butler)". Gouda. Ca. 1900.
Pijpenmaker: P. Goedewaagen & Zoon. Vindplaats: Gouda/omgeving.
Deze van rode kleipijpensteel is afkomstig van een reclamepijp die in het begin van de twintigste eeuw werd vervaardigd door de Goudse pijpenfabriek P. Goedewaagen & Zoon voor de Rotterdamse jeneverstokerij Hulstkamp.
Op de steel staat het opschrift HULSTKAMP'S en op de keerzijde de aanduiding OUDE GENEVER. De complete pijp was voorzien van de afbeelding van de bekende Hulstkamp-butler, het handelsmerk van de firma.
Reclamepijpen zoals deze werden gebruikt als promotieartikel en relatiegeschenk en vormen tegenwoordig een tastbare herinnering aan de Nederlandse jenevertraditie en de rijke geschiedenis van de Goudse pijpenindustrie.
Deze uitvoering in rode klei is een bijzondere variant binnen het assortiment van Goedewaagen, dat naast de bekende witte kleipijpen ook gekleurde uitvoeringen vervaardigde.