Kleipijpen Periode 1625-1640
Pijpjes met grote hiel zgn. Standvlakpijpjes
In de jaren tachtig van de vorige eeuw werden bij Waddinxveen, in de polder Bloemendaal en de aangrenzende polder Reeuwijk door Freek Mayenburg en Lia Schouten een 2-tal pijpenstorten met Gouds materiaal gevonden. De storten bevatten veel vroeg materiaal uit omstreeks 1630. Er werden ook veel pijpjes met een standvlakhiel aangetroffen. Een groot deel daarvan was ongemerkt, maar er waren ook verschillende gemerkte exemplaren. Het meest voorkomende merk was de gekroonde roos.
De gekroonde roos behoort tot de vroegste pijpenmerken in Nederland. Het merk werd onder andere gebruikt door de eerste generaties pijpenmakers die vanuit Engeland naar Nederland kwamen. De roos wordt doorgaans in verband gebracht met de Tudorroos, waardoor het aannemelijk is dat het motief voor Engelse pijpenmakers een herkenbare verwijzing naar hun vaderland vormde. Het merk werd echter niet uitsluitend door Engelse pijpenmakers gebruikt: verschillende Nederlandse pijpenmakers in Gouda voerden ook de gekroonde roos als merk.
Van hiel naar standvlak: een bijzonder pijpmodel rond 1630
Aad Kleijweg (tekst, verzameling en fotografie), Freek Mayenburg (tekst, verzameling en fotografie).
In een korte periode, omstreeks 1625–1635, werden pijpen gemaakt met een dubbelconische ketel en een buitengewoon brede, platte hiel die als een soort standvlak onder de pijp uitstak. Verderop in dit artikel noemen wij dit een standvlakhiel. De roker kon de pijp hierop neerzetten wanneer hij deze niet gebruikte. Voor zover bekend werden dit soort pijpen alleen in Rotterdam, Gouda en Gorinchem geproduceerd.
Hielmerken met vergrote hiel
Lade56FM7
Groepje kleipijpen. dubbelconisch van vorm. 7 stuks met een standvlakhiel.
Periode 1625-1640. Hielmerk: roos en roos gekroond. West-Nederland/Gouda.
Vindplaats: Gouda/omgeving
Veel van dit type kleipijpjes zijn door Freek Mayenburg gevonden op tuinderijen en in het toemaakdek van graslandpolders ten noorden
van Rijksweg A-12 binnen de Gemeenten Reeuwijk/Waddinxveen/Boskoop
Lade56FM7D
Dubbelconisch. Hielmerk: roos gekroond. Standvlakhiel.
Periode 1625-1630. Hielmerk: roos gekroond. Gouda. Pijpenmaker:
Vindplaats:. Willem Baernelts of Tijdgenoten Waddinxveen/polder Bloemendaal pijpenstort
Lade56FM7B
Dubbelconisch. Hielmerk: roos gekroond. Standvlakhiel.
Periode 1625-1630. Hielmerk: roos gekroond. Gouda. Pijpenmaker:
Vindplaats: . Willem Baernelts of Tijdgenoten Waddinxveen/polder Bloemendaal pijpenstort
Lade56FM7A
Dubbelconisch. Hielmerk: roos gekroond.Standvlakhiel.
Periode 1625-1630. Hielmerk: roos gekroond. Gouda. Pijpenmaker: Willem Baernelts of Tijdgenoten
Vindplaats: Waddinxveen/polder Bloemendaal pijpenstort
Lade56FM7C
Dubbelconisch. Hielmerk: Roos ongekroond (vage afdruk). Standvlakhiel. Periode 1625-1635.
Gouda. Pijpenmaker: Robert Jaxon of tijdgenoot
Vindplaats: Waddinxveen/polder Bloemendaal
Diverse van het bovenstaande type kleipijp met vergrote hiel werden aangetroffen in een 17e eeuwse pijpenstort (periode 1625-1640) op twee tuinderijen in de polder Bloemendaal. Drie pijpjes hebben precies hetzelfde hielmerkje met de roos gekroond en zijn dus gemerkt met hetzelfde hielmerkstempeltje. Het gaat vrijwel zeker om Goudse productie.
Kleipijp (Ds43FM-LS). Pijpjes (1625-1650) met een standvlakhiel, soms met en soms zonder hielmerk:
roos gekroond. West-Nederland/Gouda.
Vindplaats: Gouda/omgeving
Veel van dit type kleipijpjes zijn door Lia Schouten gevonden op tuinderijen en in het toemaakdek van graslandpolders ten noorden van
Rijksweg A-12 binnen de Gemeenten Reeuwijk/Waddinxveen/Boskoop
Ds43FM72/183 Kleipijp. Dubbelconisch. Hielmerk: roos ongekroond. Op de zijkant ketel 2x kleine lelie
Standvlakhiel.
Gouda. 1627-1635.
Pijpenmaker: Robert Jaxon of Barend Cornelisz. Hopman of Tijdgenoot
Vindplaats: Reeuwijk/polder Reeuwijk noordelijk
van RW A-12 (Otweg)
Ds43FM71/322 Dubbelconisch.
Ds43FM70/578
Kleipijp. Dubbelconisch. Hielmerk: Roos gekroond (Met intialen onduidelijk S / ?). Standvlakhiel.
Periode 1625-1630. West-Nederland. Pijpenmaker: onbekend.
Vindplaats: Reeuwijk/Reeuwijk noordelijk RW A-12
Ds43FM78 Dubbelconisch.
Hielmerk: Roos gekroond
Met standvlakhiel.
Vindplaats: Gouda/omgeving
Ds43FM77 Dubbelconisch.
Hielmerk: Roos gekroond
Met standvlakhiel.
Vindplaats: Gouda/omgeving
Ds43FM76 Kleipijp. Dubbelconisch. Hielmerk: geen.
Met standvlakhiel.
Ca. 1625. Gouda?
Pijpenmaker: onbekend
Vindplaats: onbekend.
Ds43FM75 Kleipijp. Dubbelconisch.
Hielmerk: geen.
Met standvlakhiel.
Ca. 1625. Gouda?
Pijpenmaker: onbekend
Vindplaats: onbekend
Ds43FM74 Dubbelconisch.
Hielmerk: Roos gekroond
Met standvlakhiel.
Vindplaats: Gouda/omgeving
Ds43FM82 Dubbelconisch.
Ds43FM81 Dubbelconisch.
Ds43FM80 Dubbelconisch.
Ds43FM79 Dubbelconisch.
Kleipijp (part verz) met een standvlakhiel.. Gouda. Hielmerk: Zon SH gekroond. Gouda. 1630-1635.
Pijpenmaker: Steven Hendricksz
Vindplaats: Middelburg
Kleipijp (HB15) met een standvlakhiel.. Gouda. Hielmerk: Zon SH gekroond. 1625-1635. Gouda.
Pijpenmaker: Steven Hendricksz
Vindplaats: Reeuwijk/polder noordelijk RW A-12
Steven Hendricksz was pijpenmaker in Gouda. Hij was vermoedelijk werkzaam van circa 1630/1634 tot aan zijn overlijden in 1646.
Zijn weduwe, Theunigen Willems, zette het bedrijf voort tot ongeveer 1651/1660. Zij gebruikten de ongekroonde merken “SH” en “SH”
met een ster erboven en eronder.
Kleipijp (DS36FM1649) met een standvlakhiel.. Gouda. Hielmerk: roos gekroond. 1625-1635.
Pijpenmaker: Tijdgenoten Vindplaats: Reeuwijk tuinderij
Rotterdam
Kleipijp (Lade1FM308) met een standvlakhiel.. Hielmerk: RA gekroond. 1621-1635. Rotterdam.
Pijpenmaker: onbekend. Vindplaats: onbekend.
Gorinchem
Ds43FM73/2645 Kleipijp Dubbelconisch. Hielmerk roos gekroond en initiaal WP in gekartelde rand.
Met vlakstandhiel. Gorinchem.
1630-1642. Pijpenmaker: William Pritsaert
Vindplaats: onbekend.