Barokpijpjes: Amalia-Barok en Elisabeth kleipijpen

Kleipijpen: Barokpijpjes 17e eeuw

In de loop der jaren zijn in graslandpolders dicht in de buurt van de stad  Gouda verschillende stortplaatsen van 17e eeuws pijpenafval  aangetroffen. Op die stortplaatsen werden  tussen de grote aantallen onbewerkte kleipijpjes ook een flink aantal pijpenkoppen aangetroffen, die bij verzamelaars bekend staan als barokpijpjes. Alles bij elkaar ging het om de vondst van een paar honderd barokpijpjes, die in diverse typen zijn uitgevoerd. Onder de vondsten ook verschillende zogenaamde Elisabethpijpjes en Oranjepijpjes met Frederik Hendrik/Amalia van Solms. Sommige barokpijpjes zelfs met gebakken glazuur aan de pijpenkop, hetgeen bewijst dat het om pottenbakkersafval moet gaan. Het kan dan ook niet anders zijn, dat Gouda in de 17e eeuw een belangrijke productieplaats  was waar barokpijpjes werden gemaakt.   Onderstaand een fotografische impressie van wat er aan verscheidenheid en typen van barokpijpjes is gevonden.  

Oranjepijpjes Amalia van Solms-Frederik Hendrik

Kleipijp ORANJEpijpjes (part verz) met de voorstelling van portretten van Amalia van Solms (links) en Frederik Hendrik( rechts). Kleipijpjes zijn waarschijnlijk uitgebracht bij hun huwelijk. Gouda. Omstreeks 1625-1630.
Hielmerk: Roos ongekroond.
Bodemvondsten Reeuwijk in een pijpenafvalstort met o.a. barokpijpjes.
Pijpenmaker:  Tijdgenoten Roos ongekroond

Portret Amalia van Solms

Portret Frederik Hendrik

Hielmerk roos ongekroond

Kleipijp ORANJE pijpje (D33FM123) met de voorstelling van portretten van Amalia van Solms (links) en Frederik Hendrik
( rechts). Hielmerk de tudorrroos. Kleipijpje is waarschijnlijk uitgebracht ter ere van hun huwelijk. Gouda. Omstreeks 1625-1630. Pijpenmaker:  Tijdgenoten Roos ongekroond
Bodemvondst Gouda polder Achterwillens.

Kleipijp ORANJEpijpje (lade11FM008) met de voorstelling van portretten van Amalia van Solms (links) en Frederik Hendrik( rechts). Hielmerk de tudorrroos. Kleipijpje is waarschijnlijk uitgebracht ter ere van hun huwelijk. Omstreeks 1625-1630. Pijpenmaker:  Tijdgenoten Roos ongekroond. Bodemvondst Boskoop tuinderij.

Kleipijp (Ds25FM110) met de voorstelling van portretten van Amalia van Solms (links) en Frederik Hendrik
( rechts). Hielmerk de tudorrroos. Kleipijpje is waarschijnlijk uitgebracht ter ere van hun huwelijk. Omstreeks 1625-1630. 
Pijpenmaker:  Tijdgenoten Roos ongekroond. Vindplaats: Reeuwijk polder Reeuwijk.

Kleipijp (Ds25FM1838) met de voorstelling van portretten van Amalia van Solms (links) en Frederik Hendrik
( rechts). Hielmerk de tudorrroos. Kleipijpje is waarschijnlijk uitgebracht ter ere van hun huwelijk. Omstreeks 1625-1630. 
Pijpenmaker:  Tijdgenoten Roos ongekroond. Vindplaats: Reeuwijk polder Reeuwijk.

Barokpijpje (HB26). Fraai bewerkt met met appeltjes van oranje , eikeltjes, gezichtjes  en pauwenkopjes.
Omstreeks 1630.  
Vindplaats: Reeuwijk, polder Reeuwijk. Tijdgenoten Roos ongekroond 

Barokpijpje (DS35FMgeennummer). Fraai bewerkt met met appeltjes van oranje , eikeltjes, gezichtjes  en pauwenkopjes. Gouda.
Omstreeks 1630.  Hielmerk afgebroken. Vindplaats: Gouda-Reeuwijk.

Barokpijpje (DS27FM956). Fraai bewerkt met met appeltjes van oranje , eikeltjes, gezichtjes  en pauwenkopjes. Omstreeks 1630.  
Bodemvondst Boskoop tuinderij. Door de vele bewerkingen van de grond en invloed van de weersomstandigheden zoals vorst is de kleipijp nogal "verzeept". Hielmerk niet leesbaar.

Amsterdams barokpijpje

Kleipijp (PB) van het baroktype met portretten en baroksteel. Ontbrekende steel had barok versiering met de naam EVERT FRANC van de Amsterdamse pijpenmaker Evert Franck. . 1625-1640. Vindplaats: Leeuwarden. 

Vroeg 17e eeuwse barokpijpjes van het Elisabeth-type

Barokpijpje (lade1FM1555) van het Elisabethtype met druiventrosjes, granaatappeltjes en blaadjes.
Datering: 1625-1640. Hielmerk: Lelie. Vindplaats: West-Nederland. Pijpenmaker: onbekend.

Barokpijpjes (Lade1FM1556)van het Elisabethtype. Datering: 1625-1640. Vindplaats: West-Nederland
Met maskerkopjes zijkant ketel, vogelkopjes op de voor- en achterkant ketel en granaatappeltjes.
Hielmerk: B onder kroon. Pijpenmaker: onbekend.

Barokpijpje (Lade1FM1850)van het Elisabethtype. Datering: 1625-1630. Vindplaats: West-Nederland
Met garanaatappeltjes, bladeren en druiventrosjes. Hielmerk: Roos gecroond. Pijpenmaker: Pijpenmaker: William Baernelts / Willem Flut of plagiaatplegers of  Tijdgenoten Roos gekroond

Kleipijp (part verz HB). Zeldzaam barokpijpje bekend staand als Elisabethpijpje met versiering van
granaatappeltjes, druiventrosjes en druivenblaadjes. 1625-1630. Hielmerk: Roos gecroond. Gouda.
Pijpenmaker: William Baernelts / Willem Flut of plagiaatplegers of  Tijdgenoten Roos gekroond
Vindplaats: Reeuwijk plas Ravensberg op een veenbonk.


Opmerking: Het merk de Gecroonde roos was in het bezit van de eerste uit Engeland afkomstige William Baerneits pijpenmaker te Gouda. Echter er waren
meerdere pijpenmakers in die tijd die het merk plaatsten. Na Williams overlijden in 1625 komt het merk in bezit van zijn weduwe en in 1628 van haar
nieuwe partner Willem Flut. Echter er waren meerdere tabackpijpmakers die het populaire merk de Gecroonde roos gebruikten zoals Daniel Andriesz en Robert Jaxon.
Na een gerechtelijke uitspraak krijgt Willem Flut zijn gelijk en mogen andere pijpenmakers het merk de Gecroonde roos niet meer gebruiken.

LICHTIVS/PER DE LICHT op pijpenstelen -1632 en 1633

Twee verschillende vroeg 17e eeuwse barokpijpjes (Ds4FM004).  Met druiventrosjes en granaatappeltjes. Bij de verzamelaars staat dit type kleipijp bekend  onder de naam Elisabethpijpjes.Gouda. 1632. Vindplaats: poldergebied bij  Reeuwijk noordelijk van RW A-12 in het toemaakdek. Hielmerk: Roos ongekroond (Met vijf kelk- en kroonbladeren).  Op ontbrekende steel Druivenranken met druiventrossen, bloemen en aapjes en de tekst LICHTIVS / ANNO 1632.
Pijpenmaker: Pieter de Licht

Kleipijp (Ds27FM1849) met barokpijpje met druiventrosjes en granaatappeltjes bekend staande als Elisabethpijpjes
Gouda. 1632. Hielmerk: roos. Vindplaats: poldergebied bij  Reeuwijk noordelijk van RW A-12 in het toemaakdek. Hielmerk: Roos ongekroond (Met vijf kelk- en kroonbladeren).  Op ontbrekende steel Druivenranken met druiventrossen, bloemen en aapjes en de tekst LICHTIVS / ANNO 1632. Pijpenmaker: Pieter de Licht

Vroeg 17e eeuwse barokpijpje(Ds25FM117). Druivenranken met druiventrossen en granaatappels en bloemen. 
Bij de verzamelaars staat dit type kleipijp bekend  onder de naam Elisabethpijpjes. Ca. 1632. Vindplaats: poldergebied bij  Reeuwijk noordelijk van RW A-12 in het toemaakdek. Hielmerk: Roos ongekroond (Met vijf kelk- en kroonbladeren).  Op ontbrekende steel Druivenranken met druiventrossen, bloemen en aapjes en de tekst LICHTIVS / ANNO 1632.
Pijpenmaker: Pieter de Licht

Een groepje barokpijpen(Ds4PRFM), die veel op elkaar lijken, maar de pijpjes van de linker en rechter foto verschillen toch van elkaar. De druiventrossen en granaatappeltjes op de linker en rechter foto zijn net weer anders afgebeeld.
Barok. Druivenranken met druiventrossen en granaatappels en bloemen. 
Bij de verzamelaars staat dit type kleipijp bekend  onder de naam Elisabethpijpjes.1632. Vindplaats: poldergebied bij  Reeuwijk noordelijk van RW A-12 in het toemaakdek. Hielmerk: Roos ongekroond (Met vijf kelk- en kroonbladeren).  Op ontbrekende steel Druivenranken met druiventrossen, bloemen en aapjes en de tekst LICHTIVS / ANNO 1632.
Pijpenmaker: Pieter de Licht

Overzicht(Ds4PRFM) van in de omgeving van  Gouda op stortplaatsen 
aangetroffen Elisabethpijpjes. Ca. 1632.
Barok. Druivenranken met druiventrossen en granaatappels en bloemen. Bij de verzamelaars staat dit type kleipijp bekend  onder de naam Elisabethpijpjes. Hielmerk: Roos ongekroond (Met vijf kelk- en kroonbladeren).  Op ontbrekende steel Druivenranken met druiventrossen, bloemen en aapjes en de tekst LICHTIVS / ANNO 1632.
Pijpenmaker: Pieter de Licht

 

 

 

Op vrijwel alle gevonden Elisabethpijpjes staat als merk op de  hiel een roos ongekroond.

Het linker barokpijpje (HB) is gedeeltelijk bedekt met groene glazuur. Het kan bewust gedaan zijn maar wellicht is er glazuur gedropen van geglazuurd aardewerk dat gelijk met de pijpen werd gebakken in de oven. Ca. 1632.
Versiering: Druivenranken met druiventrossen en granaatappels en bloemen. 
Bij de verzamelaars staat dit type kleipijp bekend  onder de naam Elisabethpijpjes.1632. Vindplaats: poldergebied bij  Reeuwijk noordelijk van RW A-12 in het toemaakdek. Hielmerk: Roos ongekroond (Met vijf kelk- en kroonbladeren).  Op ontbrekende steel Druivenranken met druiventrossen, bloemen en aapjes en de tekst LICHTIVS / ANNO 1632.
Pijpenmaker: Pieter de Licht

Fraai stuk bewerkt  baroksteel (lade1FMgeen nr)van ca. 5 cm met tekst aan weerszijde welke luidt: LICHTIVS en ANNO 1632. Gouda. Pijpenmaker: Pieter de Licht. Vindplaats: Gouda/omgeving Gouda.

Nog een fraai stuk bewerkt  baroksteel (Ds4FMgeen nr)van ca. 5 cm met tekst aan weerszijde welke luidt:
LICHTIVS en ANNO 1632. Vindplaats: Reeuwijk polder Reeuwijk.
Gouda. Pijpenmaker: Pieter de Licht.

Bewerkt  baroksteel (lade1FMgeen nr) van ca. 7 cm met tekst aan weerszijde welke luidt:  PER DE LICHTen ANNO 1633.
Gouda. Pijpenmaker: Pieter de Licht. Vindplaats: Gouda/omgeving. 

Detail met portretjes op pijpensteel (lade1FMgeen nr) met PER DE LICHT ANNO 1633 van pijpensteel hierboven. Gouda. Pijpenmaker: Pieter de Licht. Bodemvondst Gouda/omgeving.

Kleipijp (FM) Dubbelconisch. Baroktype met aan twee kanten een Dubbelkoppige adelaar. Gouda. 1630-1640. Hielmerk: Roos ongekroond. Pijpenmaker: Pieter de Licht
Vindplaats: Gouda/omgeving

Detail met portretjes op pijpensteel (lade1FMgeen nr). Stukje steel met Manspersoon portret naast puntroos / Manspersoon portret naast puntroos + Barok versiering Druiventrossen, Granaatappeltjes. Gouda. 1630-1640.
Pijpenmaker: Pieter de Licht. Vindplaats: Gouda/omgeving

Stukje pijpensteel (lade1FMgeen nr) van ca. 5 cm met in opdruk de tekst welke luidt: LICHTIVS.
Omstreeks 1632/1633. Gouda. Pijpenmaker: Pieter de Licht. Vindplaats: Gouda/omgeving

Kleipijp (Lade1FMgeen nummer) dubbelconisch Barok bladranken + roosjes versiering met (op ontbrekende steel) ook aapjes. Vergrote hielmerk: Roos met tekst LICHTIVS GOVDA INVENT. Gouda. Ca. 1630-1635.
Pijpenmaker: Pieter de Licht. Vindplaats: Gouda/omgeving