Pijpen met tekst rondom ketel 18e/19e eeuw


Aan het einde van de 18e eeuw ten tijde van de Franse overheersing door Napoleon verschenen er diverse lange Goudse kleipijpen op de Nederlandse Markt met teksten rondom de ketel geplaatst zoals TOT NUT VAN 'T ALGEMEEN en VRIJHEID GELIJKHEID EN BROEDERSCHAP. De teksten hebben o.a. te maken met de naam van een sociëteit, herberg, of waren politiek getint.


Tekst: VERSCHEIDENHEID EN OVEREENKOMST
Deze kleipijp (part verz) met het hielmerk de gekroonde 96  is gemaakt door de Goudse pijpenmaker Pieter Stomman omstreeks 1800. Gouda polder Bloemendaal. 


Tekst: LIBERTE EGALITE FRATERNITE
Kleipijp (DsPR99FM011) met een Franse tekst welke staat voor Vrijheid, gelijkheid en broederschap. Een zelfde type kleipijp (nr 5)  met Nederlandse tekst is gemaakt door Anthonie van IJzendoorn tussen 1797-1826. Bovenstaande kleipijp mist jammer genoeg een hielmerk. Pijp is wel bekend met het hielmerk Bachus op het vat.

Opmerking:  Omstreeks 1838 wees Pierre Leroux de leus toe aan de Franse Revolutie. LIBERTE EGALITE FRATERNITE betekend VRIJHEID GELIJKHEID EN BROEDERSCHAP. Er is ook een pijp gemaakt met de tekst in het Nederlands.


Tekst: VRIJHEID GELIJKHEID BROEDERSCHAP
Deze kleipijp (part verz) met het hielmerk de zon  is gemaakt door de Goudse pijpenmaker Leendert Weldrager.
1795-1810. Waddinxveen polder Bloemendaal. 


Felix Meritis

Tekst: FELIX MERITIS
Deze kleipijp (FM) met het hielmerk de gekroonde 96  is gemaakt door de bekende Goudse pijpenmaker
Pieter Stomman. 1e kwart 19e eeuw.


Kleipijp (AK) met Centraal een bijenkorf op een sokkel met links en rechts zonnebloemen en bijen. Tekst: FELIX MERITIS / VYFTIG JARIG BESTAAN. 1827. Hielmerk: 96 gekroond. Pijpenmaker: Pieter Stomman. 


tekst: TOT NUT VAN 'T ALGEMEEN
Ook deze kleipijp (part verz) met het hielmerk de gekroonde 96  is gemaakt door de bekende Goudse
pijpenmaker Pieter Stomman omstreeks 1800.


Tekst: DE KOOREBEURS VAN MIDDELBURG met daaronder de letters I K B
Deze kleipijp (part verz) met het hielmerk WT gekroond  is gemaakt door de Goudse pijpenmaker Maarten van Zutphen.
1830-1860. Vindplaats: Middelburg. 


Tekst: DE BEURS VAN GORINCHEM
Deze kleipijp (part verz) met het hielmerk de gekroonde 96  is gemaakt door de bekende Goudse pijpenmaker Pieter Stomman omstreeks 1800-1825. Bij verzamelaars is deze pijpenmaker vooral bekend door de verschillende varianten, die door zijn bedrijf zijn gemaakt van  FELIX MERITIS pijpen.  De grote vraag voor deze pijpenkop is wat de tekst DE BEURS VAN GORINCHEM precies inhoudt. Gaat het hier om de pijpenbeurs van Gorinchem zoals die ook bestond in Gouda en Amsterdam? Dat zou wel heel bizar zijn. Een Goudse kleipijp die propaganda maakt voor de in die tijd sterk concurrerende pijpenindustrie uit Gorinchem (en Schoonhoven).  Een andere mogelijkheid is dat de kleipijp is vervaardigd voor een ander type beurs zoals de graanbeurs, hennepbeurs maar er zijn nog meer mogelijkheden. Er bestaat ook nog een andere variant met de tekst DE BEURS VAN LONDEN. De vraag doet zich voor of die ook bedoeld is voor een zelfde Beurs als bij de Gorinchem pijp.
 

Jan van Oostveen gaf de volgende reactie. In Gorkum was omstreeks 1800 een uitspanning gevestigd die de Beurs heette. Wellicht is  de tekst op de pijp daar voor bedoeld geweest. Dat moet dan wel een chique aangelegenheid zijn geweest omdat de lange Goudse pijpen niet goedkoop waren. Je zou verwachten dat er eerder gekozen werd voor de veel goedkopere Gorkumse kleipijp, maar archeologisch onderzoek op meerdere locaties heeft inmiddels aangetoond dat er in Sociëteiten vooral lange Goudse pijpen werden gerookt.


Kleipijp (lade11FM001) Kleipijp met in een lint een Franse tekst rondom de ketel. JE VOUS LA SOUHAITE (Ik wens je) en de tekst HEUREUSE (geluk). Datering: 1870-1920. De hiel met hielmerk ontbreekt. Gouda.
Pijpenfabriek P.J.  van der Want.


Kleipijp (PB) met FELICITATIONS SINCERES met handschudden. Achterzijde het ketelmerk ES gekroond. Ca. 1900.
Hielmerk: DW. Pijpenmaker: P. Goedewaagen & Zn. 
De tekst betekend in het Frans mijn welgemeende felicitatie. Deze pijp staat afgebeeld in de catalogus No. 6 van de NV. Goedewaagen. En werd verkocht in de Serie 26. Lange pijpen. De steel is 55 cm geweest.


Kleipijp (lade21FM1532) FELICITATIONS SINCERES met handschudden. Hielmerk: ES gekroond. Ca. 1900.
Pijpenmaker: P. Goedewaagen & Zoon. Vindplaats; Gouda Jaagpad op voormalige terrein pijpenfabriek
P. Goedewaagen & Zoon.

De tekst betekend in het Frans mijn welgemeende felicitatie. Deze pijp staat afgebeeld in de catalogus
No. 6 van de NV. Goedewaagen. En werd verkocht in de Serie 26. Lange pijpen. De steel is 55 cm geweest.


Kleipijp (AK) met Tekstlint met CONCORDIA omstrengeld door bladrank. Hielmerk: M onder kroon.
Pijpenmaker: P.J. van der Want Azn. Midden 19e eeuw. Vindplaats: Gouda. 


Kleipijp (AK) met  Tekstlint ONS GENOEGEN + Florale versiering. Hielmerk: GML. Pijpenmaker: Jan de Gidts. 1850-1880. 

Vindplaats: Amsterdam. 


Kleipijp (AK) met Tekstlint VREDE BEST  + Florale versiering. Hielmerk: Het Fortuin. Pijpenmaker: Jan van Baalen.
1850-1880. Gouda omgeving.